Klant maakte zelf 322.420 euro over naar Bitonic, bank hoeft niets te vergoeden

Tussen 16 april en 6 mei 2025 werd een van de twee rekeninghouders gebeld door mensen die zich voordeden als medewerkers van zijn bank. Ze brachten hem ertoe Quick Support op zijn telefoon te installeren, een programma waarmee iemand anders op afstand kan meekijken en het toestel kan bedienen. Daarna opende hij een account bij Bitonic, de Nederlandse dienst waar je bitcoin koopt.

Vanaf de gezamenlijke betaal- en spaarrekening maakte hij in meerdere transacties 322.420 euro over naar Bitonic en twee Britse rekeningnummers. Elke betaling keurde hij goed met zijn eigen digipass, het apparaat waarmee ASN-klanten een betaling bevestigen.

Kifid is het klachteninstituut waar consumenten terechtkunnen met klachten over banken en verzekeraars. Beide partijen kozen hier voor een bindend advies, een beslissing waaraan zij zich moeten houden.

De wet kijkt anders naar een betaling die je zelf hebt goedgekeurd dan naar een betaling die een ander zonder jouw toestemming doet. Haalt een fraudeur geld van je rekening zonder dat jij akkoord gaf, dan is dat een niet-toegestane betaling, een betaling die je niet zelf hebt goedgekeurd. De bank moet het bedrag dan in principe terugboeken.

Een van de klanten keurde de overboekingen hier zelf goed. Daarom gelden het juridisch als toegestane betalingstransacties, staat in artikel 7:522 van het Burgerlijk Wetboek. Dat oplichters hem daartoe brachten, verandert die status niet. De bank hoeft zulke bedragen alleen terug te betalen als zij haar zorgplicht heeft geschonden.

ASN zag de betalingen wel. Op 16 april 2025 hield de bank twee opvallende overboekingen naar Bitonic tegen en belde de klant diezelfde dag. Na dat gesprek gaf ASN de rekeningen weer vrij.

Uit de aangifte van de klant blijkt wat hij aan de telefoon zei. Hij had met de oplichters een tekst geoefend en gebruikte die steeds opnieuw, ook in de gesprekken van 17 en 23 april: door de onrust in de wereld en de lage spaarrente belegde hij in bitcoin, hij had zelf een Bitonic-account geopend, hij had zich goed ingelezen en hij handelde alleen.

De bank mocht op die verklaringen vertrouwen, oordeelt de commissie. ASN wees er daarnaast op dat de omschrijving bij de transacties klopte, dat bij de betalingen zijn eigen naam als rekeninghouder stond en dat de opdrachten correct waren goedgekeurd.

Een bank hoeft betalingen niet in het algemeen te controleren, schrijft de commissie. Haar rol blijft in principe beperkt tot het uitvoeren van betaalopdrachten. Onderzoek is pas geboden als de bank weet dat er ongebruikelijk betalingsverkeer is en dat de klant daardoor gevaar loopt. Bepalend is wat de bank werkelijk wist, niet wat zij had kunnen weten. De commissie verwijst daarvoor naar een arrest van de Hoge Raad uit 2015.

Dat de overboekingen afweken van het normale patroon en dat de klanten niet eerder crypto hadden gekocht, vindt de commissie op zichzelf niet genoeg. ASN deed onderzoek en concludeerde dat er geen gevaar was.

De klanten deden daarnaast een beroep op coulance: een bank kan uit welwillendheid betalen terwijl ze daar juridisch niet toe verplicht is. Ook dat wees de commissie af. De klant speelde zelf, hoewel onbedoeld, een grote rol bij het ontstaan van de schade door onware verklaringen aan de bank af te leggen. Coulance is bovendien niet af te dwingen.

De klacht richtte zich tegen ASN Bank. Bitonic was de bestemming van het geld, nadat de oplichters het slachtoffer daar een account hadden laten openen. Over de rol van de cryptodienst zelf zegt de commissie niets.

De uitspraak van de Geschillencommissie, nummer 2026-0886, dateert van 7 september 2026. De consumenten kunnen tot zes weken daarna in beroep bij de Commissie van Beroep van Kifid.