AFM: alleen bedrijf of stichting mag eigen memecoin aan publiek verkopen
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt dat alleen een bedrijf of stichting een eigen cryptomunt of memecoin, meestal gebaseerd op een grap of internethype, aan het publiek mag aanbieden. Voor privépersonen is dat verboden. Kopers kunnen nagaan wie de aanbieder is en of er een whitepaper met de risico's bestaat.
De toezichthouder zette de regels vrijdag op een rij in een persbericht over het lanceren van tokens. Een token is een digitale eenheid die bijvoorbeeld een munt of een recht kan vertegenwoordigen. Zo'n token maken kost tegenwoordig een paar klikken. Volgens een factsheet van de AFM komen er elke dag meer dan 200.000 nieuwe tokens bij.
Makers van zulke tokens zijn zich volgens de AFM niet altijd bewust van de regels. De toezichthouder noemt dat zorgelijk, omdat deze munten "extra gevoelig zijn voor misleiding, fraude en marktmisbruik". Marktmisbruik betekent bijvoorbeeld dat iemand de koers probeert te beïnvloeden met misleidende informatie.
Wat de Europese cryptowet van makers vraagt
De regels komen uit MiCAR, de Europese cryptowet die sinds 30 december 2024 volledig van kracht is. Wie een munt aan het publiek aanbiedt, moet een rechtspersoon zijn. Dat is een organisatie met een eigen juridische status, zoals een bv of stichting.
Daarnaast is doorgaans een whitepaper nodig: het document waarin de uitgever beschrijft wat het project is, hoe de munt wordt aangeboden, welke rechten kopers krijgen en welke risico's ze lopen. De aanbieder stelt de whitepaper op, meldt het bij de AFM en publiceert het.
Ook reclame valt onder de regels. Die moet herkenbaar zijn als reclame, mag niet misleiden en moet kloppen met de whitepaper. Dat geldt ook voor berichten op een website of sociale media.
Een melding is geen goedkeuring
Whitepapers van gewone tokens en memecoins keurt de AFM niet goed; ze ontvangt het document alleen. Op haar informatiepagina over whitepapers schrijft de toezichthouder dat projecten daarom geen claim als "MiCAR-compliant white paper" mogen voeren. Zo'n claim noemt de AFM onjuist en misleidend.
Houdt een aanbieder zich niet aan de regels, dan kan de AFM optreden. Afhankelijk van de omstandigheden volgt een waarschuwing, een aanwijzing of een boete.
Een cryptoactivum lanceren kan tegenwoordig binnen enkele minuten. Die toegankelijkheid mag niet worden verward met vrijblijvendheid. Hanzo van Beusekom, bestuurder van de AFM
Wat de AFM kopers aanraadt
Kopers doen er volgens de AFM goed aan zich in een munt te verdiepen voordat ze erin stappen. Kijk wie de aanbieder is, of dat een rechtspersoon is, en of er een whitepaper is waarin de risico's staan. Wees extra kritisch bij berichten op sociale media die vooral inspelen op snel winst maken, en handel alleen met geld dat je kunt missen.
In de factsheet staat ook een vuistregel voor kopers: "Klinkt iets te mooi om waar te zijn? Dan is dat vaak ook zo."