ESMA waarschuwt voor scherpe dalingen en ziet crypto kwetsbaarder worden

ESMA is de markttoezichthouder van de Europese Unie. Ze kijkt mee met nationale toezichthouders zoals de AFM en brengt twee keer per jaar een rapport uit over de risico's in de Europese markten. Het tweede rapport van 2026 kwam donderdag uit.

De economie zwakt af en de geopolitieke spanningen lopen op, terwijl aandelenkoersen hoog staan. Volgens ESMA vergroot dat verschil de kans op een plotselinge omslag. Met een correctie bedoelt de toezichthouder een flinke daling na een periode van stijging.

Bij crypto gaat de zorg van ESMA niet over de koers zelf, maar over de verbinding met de rest van het financiële stelsel. Financiële bedrijven zijn nauwer verbonden met de cryptomarkt dan eerder. Een schok in crypto kan daardoor overslaan naar financiële bedrijven, en andersom. ESMA zegt wel dat crypto op dit moment geen gevaar vormt voor de stabiliteit van het Europese stelsel.

Bitcoin BTC-1,12% steeg afgelopen maand, maar verloor deze week ruim 4 procent. De Fear & Greed Index, die meet of beleggers vooral angstig of hebzuchtig zijn, daalde in een week van 74 naar 56.

Tokens die de koers van een aandeel volgen heten getokeniseerde aandelen. Je wordt daarmee geen aandeelhouder en komt niet in het aandeelhoudersregister van het bedrijf te staan. Volgens ESMA ging de waarde ervan van 0,3 miljard euro eind 2024 naar ongeveer 1,9 miljard euro eind juni. Vergeleken met de wereldwijde aandelenmarkten is dat nog klein.

Het meeste geld zit in grote Amerikaanse technologieaandelen. Cryptobeurs OKX zette deze week ruim honderd van zulke aandelen in de handel voor Europese klanten.

Bij de meeste van deze producten bewaart een andere partij de echte aandelen. Het token geeft je alleen een aanspraak daarop. Dat maakt je afhankelijk van het platform en van de bewaarder van die aandelen. Meerdere platforms kunnen bovendien hun eigen token op hetzelfde aandeel uitgeven, en die tokens zijn niet altijd tegen elkaar inwisselbaar. Volgens ESMA raakt de handel daardoor versnipperd en worden prijzen minder betrouwbaar als de markt onrustig wordt.

De recente hacks in DeFi maken ESMA ook ongerust over problemen die kunnen overslaan naar andere delen van crypto. In DeFi handelen en lenen mensen via programma's in plaats van via een bedrijf. Een fout in die code kan ertoe leiden dat een token bij de verkeerde eigenaar belandt. Zo'n transactie is daarna moeilijk terug te draaien.

Een apart hoofdstuk gaat over voorspellingsmarkten: platforms waar je contracten koopt en verkoopt over de uitkomst van gebeurtenissen, zoals verkiezingen en sportwedstrijden. In het vierde kwartaal van 2025 ging op Polymarket ongeveer 12 miljard dollar om. Op Kalshi was dat 8,8 miljard dollar. Het handelsvolume groeide in 2026 verder. Bij Kalshi ging bijna driekwart van de handel over sport.

Het grootste bezwaar van ESMA gaat over handel met voorkennis. Accounts op Polymarket staan niet op naam, waardoor moeilijk is vast te stellen wie er handelt en of iemand meer wist dan de rest. Het rapport wijst op berichten dat nieuwe wallets, digitale cryptoportemonnees, 1,2 miljoen dollar verdienden kort voordat de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran in februari bekend werden. ESMA heeft die handelaren zelf niet geïdentificeerd en stelt ook niet vast dat er een wet is overtreden.

Ook de gegevens die bepalen wie een contract wint, kunnen worden gemanipuleerd. De Franse weerdienst Météo-France deed in april aangifte bij de politie na vermoedelijke manipulatie van meetsensoren die voor weercontracten op Polymarket werden gebruikt.

In Nederland kun je Polymarket al niet meer gebruiken. De Kansspelautoriteit noemde het platform in februari een illegale gokaanbieder en legde moederbedrijf Adventure One QSS een dwangsom op van 420.000 euro per week. Een dwangsom is een bedrag dat een bedrijf moet betalen als het een bevel niet op tijd uitvoert. Polymarket sloot Nederlandse gebruikers af, maar een dag te laat, en moest die dwangsom in juni betalen.

ESMA vindt het opvallend dat Polymarket en Kalshi sommige EU-landen blokkeren en andere niet. ESMA noemt het onzeker of zulke blokkades werken, onder andere omdat gebruikers ze kunnen omzeilen met een VPN, software die je verbinding uit een ander land laat lijken te komen.

Welke regels voor een voorspellingscontract gelden, hangt af van de opzet: de Europese beleggingsregels, MiCA (de Europese cryptowet) of de nationale gokwet. Malta verkende in maart 2026 als eerste EU-land een eigen regeling voor voorspellingsmarkten, maar heeft die nog niet vastgelegd.