Belastingdienst betaalde 1 miljard terug in box 3: ook je cryptoverlies telt mee

Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting over je spaargeld en beleggingen. Jarenlang rekende de Belastingdienst daarbij niet met wat je echt verdiende, maar met een vast percentage: het fictieve rendement. Crypto valt onder de groep ‘overige bezittingen’, samen met aandelen en een tweede huis. Voor die groep nam de Belastingdienst over 2024 een rendement van 6,04 procent aan, ook als de koersen daalden.

In een jaar als 2022, toen bitcoin ruim 60 procent van zijn waarde verloor, betaalde je dus belasting over winst die er niet was. De Hoge Raad, de hoogste rechter van Nederland, oordeelde dat dat niet mag. Sinds juli 2025 kun je het rendement dat je echt behaalde doorgeven met het formulier ‘opgaaf werkelijk rendement’ in Mijn Belastingdienst.

Niet iedereen kan meedoen. De Hoge Raad besliste op 25 juni 2026 dat mensen die destijds geen of te laat bezwaar maakten tegen hun belastingaanslag over de jaren 2017 tot en met 2020 niets terugkrijgen. De Belastingdienst schrijft dat deze groep het formulier over die jaren niet mag invullen.

Voor 2021 tot en met 2024 geldt dat niet. Iedereen met box 3-inkomen mag over die jaren het werkelijke rendement doorgeven.

De Belastingdienst kijkt naar je hele box 3-vermogen, niet naar je crypto apart. Bij de berekening neemt de Belastingdienst verlies op crypto samen met de rente op je spaarrekening en de winst op je aandelen. Als het werkelijke rendement lager is dan het vaste percentage, kun je belasting terugkrijgen.

Waardeveranderingen tellen mee, ook als je niets verkocht. Als je munten op 31 december minder waard waren dan op 1 januari, telt het verschil als verlies. Kosten tellen niet mee. Je mag bijvoorbeeld de kosten voor het kopen en verkopen bij een platform zoals Bitvavo niet aftrekken.

Bij werkelijk rendement vervalt wel de vrijstelling. Normaal betaal je pas belasting boven een vrijgesteld bedrag, maar in deze berekening telt je hele vermogen mee. De Belastingdienst vergelijkt beide uitkomsten en gebruikt de laagste, dus je belastingbedrag wordt er nooit hoger van. Bij een klein vermogen levert doorgeven daardoor vaak niets op.

Je moet een verzoek binnen vijf jaar na afloop van het belastingjaar indienen. Voor 2021 is 31 december 2026 de laatste dag. Voor 2024 loopt die termijn nog tot eind 2029.

De Belastingdienst nodigt mensen per brief uit. Tot en met mei 2026 waren ruim 7 miljoen brieven verstuurd. In 2026 en 2027 volgen er nog ongeveer 3,7 miljoen.

De afhandeling duurt lang. De Belastingdienst begint bij de oudste belastingjaren. Voor de uitvoering zijn ongeveer 700 voltijdbanen beschikbaar, blijkt uit een brief aan de Tweede Kamer van 30 juni 2026. De behandeling van alle bezwaren en verzoeken loopt door tot zeker 2030.